Staar Surgical (STAA) ทำธุรกิจอะไร? เข้าใจทั้งบริษัทใน 5 นาที

🏢 ทำธุรกิจอะไร

พูดง่ายๆ STAAR คือบริษัทที่ออกแบบ ผลิต และขายเลนส์ที่ใส่เข้าไปในตาครับ เลนส์นี้เรียกว่า Implantable Collamer Lens หรือ ICL ใช้แก้ปัญหาสายตาแทนการใส่แว่นหรือคอนแทคเลนส์ บริษัทบอกว่าตัวเองอยู่ในวงการผ่าตัดตาโดยเฉพาะมานานกว่า 40 ปีครับ

จุดที่ทำให้ ICL ต่างจากการผ่าตัดแก้สายตาทั่วไปคือ ICL ใส่ไว้ในตาโดยไม่ต้องเอาเลนส์แก้วตาธรรมชาติออก และไม่ต้องตัดเนื้อเยื่อกระจกตาครับ ตัวเลนส์พับได้ ศัลยแพทย์จึงใส่ผ่านแผลเล็กๆ ได้ และบริษัทระบุว่าเลนส์นี้ถอดออกได้ถ้าแพทย์ต้องการ ซึ่งต่างจาก LASIK ที่ต้องปรับเนื้อกระจกตาถาวรครับ วัสดุ Collamer เป็นวัสดุที่บริษัทคิดค้นและใช้แต่เพียงผู้เดียว

สินค้าหลักคือตระกูล EVO ได้แก่ EVO ICL, EVO+ ICL, EVO Visian ICL สำหรับสายตาสั้น (myopia) และ EVO Viva ซึ่งเป็นรุ่นใหม่ที่มี extended depth of focus (EDoF) optic ออกแบบมาเพื่อรักษา myopia ร่วมกับ presbyopia (สายตายาวตามอายุ) ส่วน Visian ICL ใช้สำหรับ hyperopia (สายตายาว) ครับ บริษัทยกเลิกสายผลิตเลนส์ต้อกระจกแล้ว ตอนนี้รายได้เกือบ 100% มาจาก ICL ครับ

💰 เงินเข้ากระเป๋ามาจากไหน

รายได้ก้อนหลักมาจากการขาย ICL ให้ตลาดทั่วโลกครับ ปีงบประมาณ 2025 (สิ้นสุด 2 ม.ค. 2026) รายได้รวม 239.4 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และ 91% ของรายได้มาจากนอกสหรัฐฯ บริษัทขายสินค้าในกว่า 85 ประเทศครับ

ลองนึกภาพตามเจ้าของธุรกิจนะครับ บริษัทไม่ได้ขายตรงให้คนไข้ทุกประเทศ แต่ในหลายตลาดจะขายผ่าน independent distributors ที่รับสิทธิ์ขายแต่เพียงผู้เดียวในพื้นที่ของตัวเอง แล้วดิสทริบิวเตอร์ไปขายให้โรงพยาบาลและศัลยแพทย์ ทั้งนี้บริษัทมีทีมขายตรงในบางประเทศ เช่น ญี่ปุ่น เยอรมนี สเปน สิงคโปร์ แคนาดา และอังกฤษครับ

การผ่าตัด ICL ส่วนใหญ่เป็นการรักษาแบบ elective ที่คนไข้จ่ายเองหรือจ่ายผ่านการผ่อนกับบุคคลที่สาม ไม่ได้อยู่ในประกันสุขภาพทั่วไปครับ จึงหมายความว่ายอดขายขึ้นกับกำลังซื้อและความมั่นใจของคนในแต่ละตลาดโดยตรง ซึ่งจะเห็นชัดในหัวข้อความเสี่ยงครับ

🏰 จุดแข็งของธุรกิจ

จุดแข็งหลักคือวัสดุ Collamer ที่เป็นของบริษัทเองและใช้กับ ICL เท่านั้น บริษัทบอกว่าความเข้ากันได้กับเนื้อเยื่อในตา (biocompatibility) เป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ใส่เลนส์ในตำแหน่งนี้ได้อย่างปลอดภัยครับ อีกจุดคือ EVO ICL เป็น posterior chamber phakic IOL ตัวเดียวที่ FDA อนุมัติให้ขายในสหรัฐฯ และบริษัทเชื่อว่าเป็นเลนส์ประเภทนี้ที่ขายมากที่สุดในโลกครับ

บริษัทยังมีการผลิตวัตถุดิบ Collamer เอง โดยทำที่โรงงานในแคลิฟอร์เนียครับ ข้อดีคือควบคุมคุณภาพได้เอง แต่ข้อเสียคือถ้าการผลิตวัตถุดิบหยุด ก็กระทบการผลิตเลนส์ทั้งหมดด้วย ซึ่งเป็นประเด็นที่บริษัทเตือนไว้ในความเสี่ยงครับ สุดท้ายคือบริษัทมีคลังสินค้าจำนวนมากเพราะผลิตเลนส์หลายร้อยประเภท (รุ่น กำลังสายตา และความยาว) เพื่อให้ส่งมอบได้เร็วครับ

🤝 ลูกค้าและพาร์ทเนอร์หลัก

ลูกค้าปลายทางจริงๆ คือคนไข้ที่ตัดสินใจผ่าตัด แต่คนที่ซื้อสินค้าจากบริษัทโดยตรงคือดิสทริบิวเตอร์และโรงพยาบาลครับ ในจีน บริษัทขายผ่านดิสทริบิวเตอร์สองราย ไตรมาส 2 ปี 2026 ยอดขายให้สองรายนี้อยู่ที่ 52.3 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เทียบกับ 5.3 ล้านในปีก่อนครับ

ฝั่งผู้ถือหุ้นและการบริหาร ปี 2025 บริษัทเคยตกลงจะถูก Alcon ซื้อกิจการ แต่ผู้ถือหุ้นโหวตไม่รับในวันที่ 6 ม.ค. 2026 และดีลถูกยกเลิก โดยไม่มีค่าปรับการยกเลิกทั้งสองฝ่ายครับ หลังจากนั้น บริษัทเข้าทำข้อตกลงความร่วมมือกับ Broadwood Partners ซึ่งเป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่ที่สุด มีการเปลี่ยนแปลงด้านการกำกับดูแลและผู้นำ และบริษัทต้องชดเชยค่าใช้จ่ายของผู้ถือหุ้นกลุ่มนี้ครับ

⚠️ ความเสี่ยงที่ต้องรู้

เรื่องแรกที่ต้องดูคือการพึ่งพาจีนครับ จีนคิดเป็นประมาณ 32% ของยอดขายปี 2025 และบริษัทบอกว่าเศรษฐกิจจีนที่ซบเซาและการบริโภคที่อ่อนแอกระทบผลประกอบการปี 2024 และ 2025 แล้ว ถ้าดิสทริบิวเตอร์จีนหยุดขายหรือทำได้ต่ำกว่าคาด ยอดขายจะลดลงมาก ใครที่ติดตามหุ้นตัวนี้ควรจับตาเรื่องนี้เป็นพิเศษครับ

เรื่องที่สองคือการสั่งซื้อแบบเป็นล็อตของดิสทริบิวเตอร์ครับ เขาจะสั่งล่วงหน้าตามความคาดหวังของการผ่าตัด ทำให้รายได้ของบริษัทผันผวนได้ ถ้าคนไข้มาน้อยกว่าคาด ดิสทริบิวเตอร์อาจชะลอการสั่งซื้อไปอีกหลายไตรมาส

เรื่องที่สามคือภาษีและค่าเงินครับ บริษัทระบุว่าเลนส์ที่ผลิตในสหรัฐฯ แล้วขายไปจีนต้องเสียภาษีเพิ่ม และจะยังกระทบกำไรขั้นต้นจนกว่าจะผลิต EVO และ EVO+ ให้จีนจากสวิตเซอร์แลนด์ได้ครบ ซึ่งบริษัทคาดว่าจะเสร็จภายในปลายปี 2026 นอกจากนี้ ข้อตกลงภาษีระหว่างสหรัฐฯ กับจีนมีอายุถึง 10 พ.ย. 2026 ถ้าไม่ต่ออายุอาจกระทบยอดขายจีน ส่วนความผันผวนของค่าเงินก็ทำให้ผลประกอบการเปลี่ยนไปได้ครับ

เรื่องที่สี่คือซัพพลายเชนและการผลิตครับ วัตถุดิบบางตัวมาจากซัพพลายเออร์รายเดียว และการเปลี่ยนซัพพลายเออร์ต้องใช้เวลาและการอนุมัติด้านกฎระเบียบ ตอนนี้บริษัทกำลังขยายการผลิตที่สวิตเซอร์แลนด์และการผลิตต้นทุนต่อหน่วยยังสูงเพราะปริมาณผลิตต่ำในปี 2025 ครับ

เรื่องที่ห้าคือ ERP ครับ ระบบใหม่เปิดใช้ในไตรมาส 2 ปี 2026 และทำให้ต้องใช้คนแทรกแซงด้วยมือทุกวันจนเป็นภาระ บริษัทบอกว่ายังมีปัญหาค้างอยู่และคาดว่าจะแก้ได้ในไตรมาส 3 ปี 2026 ครับ

เรื่องที่หกคือความเสี่ยงด้านตลาดและชื่อเสียงครับ การผ่าตัดนี้เป็นทางเลือกที่คนจ่ายเอง จึงอ่อนไหวต่อเศรษฐกิจและความมั่นใจของคนไข้ บริษัทระบุว่าข่าวลบเรื่องการผ่าตัดแก้สายตาอาจทำให้ยอดขาย ICL ชะลอหรือลดลงได้ ยอดขายตะวันออกกลางในไตรมาส 2 ลดลง 58% ก็เป็นตัวอย่างของความเสี่ยงที่เกิดจากสถานการณ์ในภูมิภาคครับ

📊 ตัวชี้วัดการเติบโต

บริษัทเคยขาดทุนในปี 2024 และ 2025 แต่กลับมาโตเร็วในปี 2026 ครับ ตัวชี้วัดที่บริษัทเปิดเผยในเอกสารมีดังนี้ ข้อมูล ARR, NRR และ backlog/RPO ไม่มีในเอกสารที่ให้มา จึงขอแจ้งว่า "ข้อมูลไม่พอ" ครับ

ตัวชี้วัดที่มีคือ จำนวน ICL ที่ขายสะสมได้มากกว่า 4 ล้านชิ้นทั่วโลก ซึ่งบริษัทประกาศในเดือน ก.พ. 2026 ครับ และในช่วงครึ่งปีแรก 2026 จำนวนหน่วย ICL ในภูมิภาค APAC เพิ่มขึ้น 221% เมื่อเทียบปีก่อนครับ บริษัทระบุว่าการเติบโตนี้มาจากจีน ญี่ปุ่น และเกาหลีเป็นหลักครับ

🚀 อนาคตจะไปทางไหน

บริษัทระบุว่าตั้งใจกลับไปเติบโตและทำกำไรอย่างยั่งยืนครับ แผนหลักคือขาย ICL ทั้งสายผลิตภัณฑ์ในตลาดเดิม และขยายไปตลาดที่ยังไม่มีสินค้าวางขาย พร้อมให้การฝึกอบรมและสนับสนุนศัลยแพทย์ โดยเน้นตลาดใหม่เป็นพิเศษครับ

สิ่งที่ต้องติดตามคือการย้ายการผลิต EVO/EVO+ สำหรับจีนไปสวิตเซอร์แลนด์ให้เสร็จปลายปี 2026 รวมถึงการแก้ปัญหา ERP ภายในไตรมาส 3 และการขยายการผลิตที่สวิตเซอร์แลนด์ให้รองรับความต้องการที่คาดการณ์ไว้ครับ บริษัทยังพูดถึง EVO Viva ที่รองรับ presbyopia ด้วย ซึ่งบริษัทระบุว่าเป็นสินค้าใหม่ที่ตั้งใจผลักดันครับ

📈 ผลล่าสุดสั้นๆ

ไตรมาส 2 ปี 2026 (สิ้นสุด 3 ก.ค. 2026) ยอดขายอยู่ที่ 93.5 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โตขึ้น 111% จากปีก่อน ส่วน gross margin อยู่ที่ 74.5% และกำไรสุทธิ 8.1 ล้านดอลลาร์สหรัฐครับ ดูตัวเลข/กราฟเต็มได้ที่แท็บงบการเงินครับ