Prothena (PRTA) ทำธุรกิจอะไร? เข้าใจทั้งบริษัทใน 5 นาที

🏢 ทำธุรกิจอะไร

พูดง่ายๆ คือ Prothena เป็นบริษัทไบโอเทคที่ยังอยู่ในช่วงทดลองยาครับ บริษัทเล็งไปที่โปรตีนที่พับตัวผิดรูปแล้วไปจับตัวกันเป็นก้อน (amyloid) จนทำลายอวัยวะ เช่น สมอง และหัวใจ ตามที่บริษัทอธิบายไว้ใน filing ครับ โรคเป้าหมายที่บริษัทระบุไว้มี Parkinson's disease, ATTR amyloidosis with cardiomyopathy, Alzheimer's disease และ ALS ครับ

ตอนนี้บริษัทไม่ได้ขายยาเอง สินค้าทั้งหมดยังเป็นยาทดลอง ตัวหลักมีสามตัว ตัวแรกคือ prasinezumab ซึ่งเป็นแอนติบอดีที่ใช้ศึกษาเพื่อ Parkinson's disease อยู่ในการทดลอง Phase 3 ชื่อ PARAISO โดย Roche เป็นคู่ค้า ตัวที่สองคือ coramitug ใช้ศึกษาเพื่อ ATTR-CM อยู่ในการทดลอง Phase 3 ชื่อ CLEOPATTRA โดย Novo Nordisk ครับ ตัวที่สามคือ moponetug (เดิมชื่อ BMS-986446/PRX005) ใช้ศึกษาเพื่อ Alzheimer's disease อยู่ใน Phase 2 ชื่อ TargetTau-1 โดย Bristol Myers Squibb ครับ นอกจากนี้ยังมี PRX019 ที่อยู่ใน Phase 1 ร่วมกับ BMS และ CYTOPE ซึ่งเป็นเทคโนโลยีที่บริษัทพัฒนาเองเพื่อเจาะเป้าหมายภายในเซลล์ครับ ส่วนตัว birtamimab บริษัทหยุดพัฒนาไปแล้วในเดือนพฤษภาคม 2025 ครับ

💰 เงินเข้ากระเป๋ามาจากไหน

ตอนนี้เงินหลักของบริษัทมาจากการขายสิทธิ์ยาให้พาร์ทเนอร์ครับ เช่น ข้อตกลงกับ Roche สำหรับ prasinezumab ที่บริษัทได้รับแล้ว $135 ล้าน และยังมี milestone รวมได้อีกสูงสุด $620 ล้าน พร้อมค่า royalty ระดับ double-digit teen บนยอดขายสุทธิ นอกจากนี้บริษัทยังมีสิทธิ์ร่วมทำตลาดในสหรัฐฯ ด้วยครับ ฝั่ง Novo Nordisk ซื้อธุรกิจ ATTR ของบริษัทไปในปี 2021 ด้วยมูลค่ารวมสูงสุด $1.23 พันล้าน และบริษัทได้รับแล้วประมาณ $150 ล้านครับ

รายได้ในช่วงครึ่งปี 2026 ไม่สม่ำเสมอเลยครับ ไตรมาส 2 มีรายได้แค่ $1.0 ล้าน ลดลง 77% จากปีก่อน เพราะเป็นรายได้จากการทำงานตามภาระของ PRX019 Phase 1 เท่านั้นครับ แต่ครึ่งปีแรกรวมรายได้ $52.1 ล้าน ก้อนใหญ่มาจากเงิน milestone $50.0 ล้านที่ Novo Nordisk จ่ายตอนโครงการ coramitug ไปต่อใน Phase 3 ครับ ถ้าตัดก้อนนี้ออก บริษัทแทบไม่มีรายได้ประจำเลยครับ ลองคิดดูว่าถ้าเราเป็นเจ้าของ รายได้แบบนี้ขึ้นอยู่กับว่าพาร์ทเนอร์จะไปถึงเป้าหมายไหนเมื่อไรครับ

🏰 จุดแข็งของธุรกิจ

จุดแข็งที่บริษัทเน้นคือวิทยาศาสตร์ด้านโปรตีนที่พับผิดรูป ซึ่งบริษัทสะสมมาหลายสิบปีครับ บริษัทบอกว่าเคยพิสูจน์ได้ว่าตัวยาที่คิดจากระบบของตัวเองให้ผลทางคลินิกที่ดีขึ้นจริง ไม่ใช่แค่ผลในระดับ biomarker ครับ โดย ATTR amyloidosis และ Parkinson's disease เป็นสองกรณีที่ผลออกมาแล้วพาร์ทเนอร์จึงส่งเข้า Phase 3 ครับ

อีกจุดคือเทคโนโลยี CYTOPE ที่บริษัทบอกว่าอาจช่วยเข้าถึงเป้าหมายภายในเซลล์ที่ยาทั่วไปเข้าไม่ถึงครับ ตรงนี้ยังอยู่ในระดับ early-stage และบริษัทระบุว่าเป็นโอกาสที่อาจต่อยอดกับพาร์ทเนอร์ในอนาคตครับ ส่วนจุดแข็งด้านการเงินคือบริษัทมีเงินสดสูง และไม่มีหนี้สินมากนัก โดยหนี้สินรวมอยู่ที่ $15.7 ล้าน ในขณะที่ส่วนผู้ถือหุ้นอยู่ที่ $286.9 ล้านครับ

🤝 ลูกค้าและพาร์ทเนอร์หลัก

พาร์ทเนอร์หลักของบริษัทคือ Roche สำหรับ prasinezumab, Novo Nordisk สำหรับ coramitug และ ATTR business ที่ขายไปแล้ว และ Bristol Myers Squibb ซึ่งร่วมกับบริษัทในโครงการ moponetug และ PRX019 ครับ โดยบริษัทระบุว่า Phase 3 ของ prasinezumab และ coramitug รวมถึง Phase 2 ของ moponetug ถูกดำเนินการโดยพาร์ทเนอร์ ไม่ใช่บริษัทเองครับ

ตรงนี้ควรดูให้ดีครับ เพราะความคืบหน้าและงบของการทดลองใหญ่ๆ ส่วนใหญ่อยู่ในมือพาร์ทเนอร์ครับ ผลออกมาเป็นอย่างไร เขาจะเดินต่อหรือไม่ จะส่งผลต่อเงิน milestone และ royalty ของบริษัทโดยตรงครับ

⚠️ ความเสี่ยงที่ต้องรู้

ความเสี่ยงแรกคือบริษัทยังขาดทุนต่อเนื่องครับ ปี 2025 ขาดทุนสุทธิ $244.1 ล้าน และมีผลขาดทุนสะสม $1.3 พันล้าน บริษัทระบุว่าคาดว่าจะยังขาดทุนไปอีกนาน และไม่รับประกันว่าจะทำกำไรได้เมื่อไรครับ

ความเสี่ยงที่สองคือเรื่องเงินทุน บริษัทบอกว่าเงินสด $288.2 ล้าน ณ 30 มิถุนายน 2026 พอใช้อย่างน้อย 12 เดือนครับ แต่ถ้าจะพายาไปถึงขั้นขายได้ต้องหาเงินเพิ่มอีกมาก และอาจต้องออกหุ้นใหม่หรือกู้ ซึ่งทำให้ผู้ถือหุ้นเดิมถูกเจือจางครับ บริษัทมีข้อตกลง Amended Distribution Agreement ที่เปิดทางให้ออกหุ้นเพิ่มได้ด้วยครับ

ความเสี่ยงที่สามคือผลการทดลองยังไม่แน่นอนครับ ตัวอย่างเช่น Phase 2b PADOVA ของ prasinezumab มี primary endpoint ที่ HR 0.84 และ p=0.0657 ซึ่งยังไม่ถึงระดับนัยสำคัญทางสถิติตามเกณฑ์ปกติ ส่วนผลที่ดีขึ้นชัดกว่าอยู่ใน subgroup ที่ใช้ levodopa ครับ สำหรับ coramitug Phase 2 ผล 6-minute walk test ก็ไม่ถึงนัยสำคัญทางสถิติเช่นกันครับ นอกจากนี้ birtamimab ถูกยกเลิก และบริษัทต้องทำ restructuring ช่วงปี 2025 ที่ใช้ค่าใช้จ่าย $32.6 ล้านครับ

ความเสี่ยงที่สี่คือคนและการพึ่งพาตัวบุคคลครับ บริษัทพึ่งพา Dr. Gene G. Kinney ประธานและ CEO อย่างมาก และไม่ได้ทำประกัน key person ให้ผู้บริหารระดับสูงเลยครับ ความเสี่ยงที่ห้าคือเรื่องภาษีและเงินสดครับ เงินสด $230.3 ล้านที่อยู่กับการดำเนินงานในสหรัฐฯ บริษัทระบุว่าตั้งใจจะไม่นำกลับไอร์แลนด์ และถ้านำกลับจะต้องเสีย withholding tax ครับ ความเสี่ยงสุดท้ายคือ filing ระบุว่าบริษัทมีเงินฝากบางส่วนเกินวงเงินประกันของ FDIC ที่ $250,000 ครับ

📊 ตัวชี้วัดการเติบโต

เนื่องจากบริษัทยังขาดทุน ตัวชี้วัดที่ควรติดตามคือยอดขาดทุนสุทธิ ผลขาดทุนสะสม และระยะเวลาที่เงินสดพอใช้ครับ ปี 2023 ขาดทุน $147.0 ล้าน ปี 2024 ขาดทุน $122.3 ล้าน และปี 2025 ขาดทุน $244.1 ล้านครับ ในครึ่งปี 2026 ค่าใช้จ่ายรวมลดลงมากเหลือ $43.2 ล้าน จาก $157.4 ล้านในปีก่อน โดย R&D ลดลงจาก $91.3 ล้านเหลือ $21.4 ล้านครับ บริษัทไม่ได้รายงาน ARR, NRR หรือ backlog ใน filing ครับ

นอกจากนี้ filing ยังมีตัวเลขที่บริษัทระบุเองว่าเป็นการประมาณ เช่น ผู้ป่วย Parkinson's disease ทั่วโลกประมาณ 10 ล้านคน และผู้ป่วย ATTR-CM ประมาณ 400,000 ถึง 1.4 ล้านคนครับ ตัวเลขพวกนี้เป็นภาพรวมของตลาดตามที่บริษัทระบุ ยังไม่ใช่รายได้ของบริษัทครับ

🚀 อนาคตจะไปทางไหน

ช่วงที่น่าติดตามคือการทดลอง Phase 3 สองตัวใหญ่ครับ PARAISO ของ prasinezumab มีอาสาสมัครประมาณ 900 คน และ primary endpoint คือเวลาจนถึงการเสื่อมของการเคลื่อนไหวที่ยืนยันแล้วอย่างน้อย 104 สัปดาห์ครับ CLEOPATTRA ของ coramitug มีประมาณ 1,280 คน และ primary endpoint คือเหตุการณ์ทางหัวใจรวม ซึ่งบริษัทระบุว่าจะติดตามได้นานถึงราว 4 ปีครับ

ฝั่ง moponetug ได้ Fast Track designation จาก FDA ในเดือนตุลาคม 2025 ครับ ส่วน PRX123 ซึ่งเป็นวัคซีนคู่ Aβ-tau ได้ IND clearance และ Fast Track ในปี 2024 บริษัทบอกว่ากำลังสำรวจความสนใจของพาร์ทเนอร์เพื่อเดินหน้าต่อครับ สำหรับ PRX012 บริษัทหยุดการทดลอง Phase 1 แล้ว และกำลังพัฒนาต่อในระดับ preclinical ร่วมกับเทคโนโลยี TfR ครับ

📈 ผลล่าสุดสั้นๆ

ครึ่งปีแรก 2026 บริษัทมีรายได้รวม $52.1 ล้าน โตจาก $7.2 ล้านในปีก่อน เพราะได้เงิน milestone $50.0 ล้านจาก Novo Nordisk ส่วนไตรมาส 2 รายได้เหลือ $1.0 ล้านเท่านั้นครับ ดูตัวเลขและกราฟเต็มได้ที่แท็บงบการเงินครับ